Kış lastiği ve kar zinciri karşılaştırması

By_Ersin

Yönetici
1) kışın mutlaka kış lastiği kullanılmalı ,

gerektiğinde ve talep edildiğinde kar zinciri takılmalı:


Kışın kar yağmasa , yolda buz olmasa , araç 4x4 ve hatta ABS / ASR / ESP’li bile olsa ,

7 °C’ın altındaki sıcaklıklarda mutlaka kış lastiği kullanılmalıdır.

Bunun nedeni sadece kış lastiklerinin özel profillerinin olması değildir.

Yaz lastiklerinin malzemesi 7 °C’ın altındaki sıcaklıklarda sertleştiği için yola tutunması

azalmaktadır. Kış lastiklerinin ise üretildikleri Silica esaslı malzeme daha yumuşaktır ve

7 °C’ın altındaki soğuk hava şartlarında kuru asfalt , kar ve buzda tutunmayı

artırmaktadır.

Kış lastiğinin yetersiz kaldığı karlı veya buzlu yollarda riske girmeden , trafik

yetkililerinin talebi durumunda , araç üreticisinin tanımladığı tekerleklere ( yaz lastiği

kullanılıyorsa tercihen dört tekerleğe de) kar zinciri takılmalıdır.

Yaz lastiği ile kar veya buz üzerinde araç kullanmak isteyen (özellikle 4x4) araç

sahiplerine (kış lastiği veya zincir takmak dışında) tavsiyemiz bundan vazgeçmeleri ,

kendilerinin ve başkalarının can ve mal güvenliğini tehlikeye sokmamalarıdır.

2)kış lastiği risk yönetimi iken , kar zinciri kriz yönetimidir.


“Risk” meydana gelebilecek zararlı bir olayın sonuçları ve oluşma olasılığının

bileşkesidir. “Risk Yönetimi” ise en geniş anlamı ile riskin denetimi ve yönetimi anlamına

gelir. “Kriz” , ivedi tepki gösterilmesini gerektiren; risk yönetimi, kriz öngörme ve önleme

mekanizmalarının yetersiz kaldığı gerilim yaratan bir durumdur. “Kriz yönetimi” de

önlenemeyen krizin denetim altına alınabilmesi için yönetimidir.

Kışın sıcaklığın 7 °C’ın altında geçtiği yerlerde dolaşan araçlara ve özellikle

( Cankurtaran , İtfaiye, Belediye,Jandarma, Polis , Okul servisi, Taksi gibi ) görev

araçlarına kar yağmadan , yollar buz tutmadan , henüz kışın başında iken kış lastiği

takılması ve araçta “kış donanımı” ( Kar zinciri, takoz, don önleyici sıvı vs) nın

bulundurulması “risk yönetimi” iken , kar yağdıktan veya yollar buz tuttuktan sonra ,

en son çare olan “kar zinciri” nin takılması ise “kriz yönetimi” dir.

İstanbul’un “Kriz Yönetim Merkezi” durumundaki “Afet Koordinasyon Merkezi”

AKOM’un kar yağdıktan sonra yaz lastiği olan araçlara kar zinciri takılmasını istemesi

“kriz yönetimi” gereği doğrudur.

İstanbul Valiliği’nin 7 Şubat 2005 tarihli “Zincirli veya kar lastiği olmayan araçların trafikte

seyirlerine izin verilmeyeceği” şeklindeki kararı, risk yönetimine inanan ve kış lastiği

kullanan bilinçli sürücüleri destekleyen yerinde bir karardır.

İstanbul’daki görev araçlarının ve özellikle köprüleri kullanacak tüm araçların bir kriz

durumu oluşmadan “risk yönetimi” gereği kış lastiği takmalarının desteklenmesi alınacak

tedbirlerin en başında gelmelidir. AKOM’un ve İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı .

Dr.Kadir Topbaş’ın 18 Kasım 2005 tarihli “Kar lastiği kullanılmalı” ve “Belediye


otobüslerine kar ( kış) lastiği takılacağı” açıklamaları risk yönetimi doğrultusunda

alınmış çok olumlu kararlardır.

3) biz lastiğin kış lastiği olduğu nasıl anlaşılır?



Kış lastiği ile ilgili RMA ve ASTM şartlarını sağlayan lastikler yukardaki sembolü

kullanabilirler. “Bu sembolü taşıyan lastikler kışlastiğidir” diyebiliriz.

RMA ve ASTM standartlarına göre bir lastiğin “kış lastiği” olabilmesi için belirli test

şartlarını yerine getirmesi gerekmektedir. Buna göre aday lastikle kış şartlarını temsil

eden kaygan bir yolda yapılan ABS’li tam fren sonundaki fren ivmesinin , “referans

lastiğin” fren ivmesinden en az % 7 daha fazla olmasıgerekmektedir.

“Dört Mevsim Lastiği “ M+S ‘in ancak yukardaki sembolü taşıyorsa M+S KışLastiği


olarak değerlendirilebileceği, öte yandan M+S lastiklerinin yazın iyi bir yaz lastiği, kışın

da iyi bir kış lastiği görevini göremeyeceği mutlaka bilinmelidir.

4) kış lastiği ile kışın daha kısa fren mesafesi :


50 km/h hızda ve kar üzerinde yapılan fren testlerinde durma mesafesi;

kış lastikleri ile 35 m

yaz lastikleri ile 43 m

ölçülmüştür.

30 km/ h hızda ve buz üzerinde yapılan fren testlerinde durma mesafesi;

kış lastikleri ile 57 m

yaz lastikleri ile 68 m

ölçülmüştür.

frenteknik Test Laboratuvarı ve OLTAŞ tarafından 4 Mart 2005’de

contınental yaz ve kış lastiklerini kullanarak, kar değerlerine yakın k=0.2 kuvvet

bağlantı katsayısına sahip ABS Test Pisti üzerinde yapılan karşılaştırma testlerinde

80 km/h hızda durma mesafesi :

kış lastikleri ile 65 m

yaz lastikleri ile 80 m

ölçülmüştür.

5) 4x4 araçlarda kış lastiği takmalıI:


Kış lastikleriyle donatılmış önden çekişli bir aracın , yaz lastikleriyle donatılmış dört

tekerden çekişli (4x4) bir araca göre daha güvenli olduğunu herhalde pek azımız

biliyordur.

Bunun çok basit bir nedeni vardır :

Fren sırasında tüm araçlar dört tekerlekten fren yapmaktadır , yani araçlar eşittir.

Yaz lastikleri ile donatılmış önden çekiş veya arkadan itişli bir araç kalkış yapamadığı

için yardımsız hareket edememekte, hareket etse bile fren sırasında araç

duramamaktadır.

Yaz lastikleriyle donatılmış dört tekerden çekişli (4x4) bir araç ise rahatlıkla kalkış

yapabilmekte , fakat fren sırasında durma mesafesi aşırıuzamaktadır yani

“gittiği gibi duramamaktadır”.

Öte yandan kış lastikleriyle donatılmış önden çekişli veya arkadan itişli bir araç daha

kısa mesafede durabilmektedir yani “gittiğinden daha iyi durmaktadır “.

Avusturya Otomobil Kurumu ÖAMTC’nin 80 km/h ve kar üzerinde 4x4 bir araçla yaptığı

fren testleri sonunda durma mesafeleri;

Kış lastiği ile 67m ,

Dört mevsim lastiği ile 82m ve

Yaz lastiği ile 108m

ölçülmüştür.

6)kış lastiği dört tekerleğe takılmalı:


Kış lastiği ülkemizde kışın soğuk geçtiği illerimizde özellikle taksi ve otobüs gibi

araçlarda kullanılmaktadır. Ancak yetersiz bilgi veya ekonomik gerekçelerle bu lastikler

sadece çekişin olduğu tekerleklere takılmaktadır. Yani araç arkadan itişli ise kış lastikleri

sadece arka tekerleklere , araç önden çekişli ise sadece ön tekerleklere takılmaktadır.

Kış lastiğinin sadece çekiş olan tekerleklere takılmasıbüyük riskler taşımaktadır:

- Önde ve arkada farklı özelliklerde lastiklerin kullanılması aracın kuru ve kaygan

yollardaki çekiş ve fren dengelerini bozmaktadır:

- Önde yaz lastiği , arkada kış lastiklerinin takılı olduğu arkadan itişli bir araç kuru

yolda arkadan kayma eğilimi gösterirken, kaygan yolda ise önden kaymakta ve

direksiyon hakimiyetini kaybetmektedir.

- Önde kış lastiği, arkada yaz lastiklerinin takılı olduğu önden çekişli bir araç kuru

yolda önden kayma eğilimi gösterirken , kaygan yolda da arkadan kaymakta ve

araç savrulmaktadır.

- Kış lastiğinin sadece çekiş olan tekerleklere takılmasıdört tekerleğe takılmasına

göre fren mesafesini önemli şekilde artırmaktadır.

Yaz lastikli bir araçta zincirin sadece çekiş olan tekerleklere takılması da benzer riskleri

taşımaktadır: Örneğin önden çekişli ve yaz lastikleri takılı bir aracın ön tekerleklerine

zincir takıldığında yokuş aşağı inişlerde frene basıldığında ( araç ABS’li bile olsa) arka

tekerlekler kilitlenebilmekte ve araç arkadan savrulmaktadır. Bu aracın kış lastiklerinin

olması bu riski azaltmaktadır.

7) lastikler için 4 X 4 X 4 kuralı:


4 X 4 X 4: Dört lastiğin dördü de aynımarka / model ve aşınma oranında olmalıdır.

4 X 4 X 4: Dört lastiğin dördü de 4 yıldan yaşlıolmamalıdır.

4 X 4 X 4: Dört lastiğin profil derinliği 4 mm den az olmamalıdır.
 
Üst